Op 10 september 2026 bracht de Volkskrant een onderzoek uit waaruit blijkt dat huidig minister-president Rob Jetten veelvuldig zijn teksten laat schrijven door AI, of in ieder geval zijn berichten op social media. Dat schaadt het vertrouwen in de premier enorm, in ieder geval op de korte termijn. Waarom? Kunstmatige intelligentie kan nooit oprecht voelen, het kost geen moeite en laten we wel wezen: een hoop mensen hebben ook een schijthekel aan generatieve AI.
Over dat laatste moet ik even duidelijk zijn. Als ik zeg dat ik AI-gebruik afkeur, dan heb ik het over generatieve AI. De kritiek slaat dus niet op AI’s die extreem goed zijn in het opsporen van gezondheidsproblemen, of vliegtuigen zo efficient mogelijk inplannen, maar specifiek op AI die een hoop zelf verzint, zoals lappen tekst, afbeeldingen, video’s en muziek. Waarom specifiek generatieve AI? Dat wordt je in dit artikel hopelijk wel duidelijk :)
Hoe ChatGPT te wensen overlaat
Het klinkt gigantisch aantrekkelijk: je vraagt iets aan ChatGPT of Google Gemini en krijgt binnen een paar seconden een direct antwoord op je vraag, een uitgewerkte schoolopdracht of zelfs een heel wetenschappelijk artikel. GenAI is echter niet te vertrouwen, concludeerde het Rathenau Instituut eind 2023 al. Sindsdien is er barweinig veranderd, behalve misschien de mate waarin het door onze strot gedouwd wordt (waarvan Microsoft Copilot de hoofdschuldige is).
Een conducteur heeft mij wel eens drie euro’s afgetroggeld omdat ChatGPT zei dat je ook met een studentenreisproduct ICE-toeslag moest betalen. Een maandje later kreeg ik het weer terug omdat ‘ie fout zat.
Een hoop mensen, ook in mijn omgeving, zien generatieve AI als een soort alwetende messias (zie bovenstaande anekdote), maar ik vind het meer te vergelijken met een veredelde papegaai op speed. Het ding heeft nul idee waar het ’t over heeft, en berekent simpelweg welk woord statistisch gezien het best achter het vorige geplakt kan worden. Wat eruit komt is een zelfverzekerde wirwar van halve waarheden, pure nonsens en hallucinaties. Alsof het dan nog niet erg genoeg is, functioneren de meeste chatbots ook nog eens als een gevaarlijke echokamer. Want tegenspraak? Dat doet genAI bijna nooit..
Ik vraag me af hoeveel onderzoeken er nog moeten komen voordat mensen snappen dat genAI het vaker bij het verkeerde eind heeft dan je lief is. En dat terwijl er al talloze onderzoeken gedaan zijn naar de steken die genAI laat vallen als het om feitelijke inhoud van de antwoorden. Ze verzinnen doodleuk complete bronnen en niet-bestaande onderzoeken.
Het langetermijneffect mag er ook wezen, want genAI traint zichzelf met data van het internet. Hetzelfde internet waarom iedereen hun AI-slop deelt. ‘T is dus een kwestie van tijd voordat genAI zichzelf gaat voeden met genAI, eigenlijk een soort digitale inteelt. Je zou haast gaan denken dat het internet een één-op-één kopie is van Urk. Daar wordt net zo veel onzin uitgekraamd en houden ze zich ook bezig met inteelt (iets met ronde stambomen ofzo).
Terug naar Jetten
Het is enigszins ironisch te noemen. Dezelfde partij die in Europa de mond vol heeft van strengere AI-wetgeving (zie hun verkiezingsprogramma EP, pagina 49) en op hun eigen website noemt dat “AI kan leiden tot discriminatie”, blijkt achter de schermen driftig aan het prompten, en dat zelfs voor de belangrijkste figuur van de partij. Als je als politicus een computer de woorden “Sommige plekken maken je stil. Kamp Westerbork is zo’n plek” laat genereren, dan ben je in mijn ogen echt niet bezig met oprechte politiek of verbinding, maar slechts met het feit dat niks zeggen nog slechter zou zijn.
Inmiddels weten een hoop mensen hoe je een gemiddelde AI-gegenereerde tekst kan spotten, en zo ook de Volkskrant. In hun artikel lieten ze de typische ’niet x, maar y’-tegenstellingen en vermoeiende drieslagen in de posts van Jetten sinds juni 2025 zien, onmiskenbare signalen van een AI-geschreven tekst. Zo ook het gedachtestreepje, wat 30% vaker terugkomt in AI-teksten dan in menselijke stukken, is door D66 expres weggehaald “vanwege het feit dat het hoofd communicatie een enorme hekel heeft aan het streepje” heeft - en natuurlijk niet om het gebruik van AI te verdoezelen.
Als je je oprechte medeleven, een reflectie op de Holocaust of je excuses aan de Molukkers niet zelf onder woorden kan brengen, en dat nog als premier nota bene, dan ben je absoluut niet premier-waardig. Mensen zien er uiteindelijk doorheen, en dat kan niet goed zijn voor je politieke waarde.
Tegenreacties van D66
Jetten wilde zelf niet reageren op het nieuws, maar D66 zelf ontkent het gebruik van genAI niet. Sterker nog, ze verdedigen het. Toen ik zelf het artikel van de Volkskrant las, dacht ik bij mezelf dat het ook niet zou misstaan in de Speld, zo dun dat de lijn tussen nieuws en satire tegenwoordig is.
Volgens D66 is het geen geheel zelfstandige AI die de posts maakt en plaats, maar wel geven ze toe dat er soms een bericht volledig onaangepast uit gaat. Er is dus iemand met de zielige taak om de berichten te genereren én te checken, al betwijfel ik of dat laatste wel echt gebeurt. Een paar alinea’s verder zegt de partij wel weer dat iedere tekst is geschreven en fijngeslepen door medewerkers van D66. Maak dat de kat maar wijs.
Persoonlijk denk ik dat dit een heel slecht plan is, in een tijd waar het vertrouwen in de Haagse politiek gigantisch laag is. Als een minister-president niet eens zelf zijn gedachtes kan omtoveren naar de juiste woorden, dan weet ik niet meer wat ‘ie uberhaupt nog zelf doet… Wie weet.
Lees het artikel van de Volkskrant
{{< callout type=“info” >}} Lees ook eens het artikel van de Volkskrant zelf, via https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2026/rob-jetten-d66-ai-social-media-onderzoek~v3192214/ (vereist een abonnement). Het is een steengoed artikel met een hoop onderbouwde voorbeelden waarin direct duidelijk wordt dat hier geen mens aan te pas is geweest. {{< /callout >}}